|| ||

Wetenswoordigheidjes

Wil jij ook graag automatisch op de hoogte blijven van nuttige teksttips, taalweetjes en Roestvrij Taal? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief DigiTaal!

Handig: de digitale Spellingwijzer!

Roestvrij Taal 27 oktober 2015

Deze maand verscheen de Spellingwijzer Onze Taal als opvolger van het Witte Boekje. Een spellinggids met zeventigduizend woorden, woordvormen en woordgroepen die lastig te spellen zijn.

Handig om snel even op te zoeken hoe je een woord nou precies schrijft. Zeker zo handig: alle woorden verwijzen direct naar de spellingregels die daarbij horen. Zo weet je niet alleen hóe je iets schrijft, maar ook waarom dat zo is.

Digitaal
Natuurlijk bestaat er ook een online variant van de Spellingwijzer. Een voordeel: de database wordt continu aangevuld met nieuwe woorden en de bijbehorende spellingregels.

Hoe werkt het?
Waarom is locatie nou met een ‘c’ en niet met een ‘k’? Ga naar de website en vul locatie in. Bij het meervoud locaties zie je twee spellingregels staan: 9 en 26. Klik op spellingregel 9, en je ziet direct waarom je locatie met een 'c' schrijft. En klik je op spellingregel 26, dan weet je waarom de meervoudsvorm locaties is en niet locatie’s.

Lees verder »

Check jouw internationale dj-naam

Roestvrij Taal 20 oktober 2015

Niet alleen op voetbalgebied zijn de Rode Duivels Oranje voorbijgestreefd. Ook onze top-dj’s kregen bij de verkiezing ‘Beste DJ van de Wereld’ dit jaar klop van twee Belgische broertjes: Dimitri Vegas en Like Mike.

Twee namen die net zo min Nederlands klinken als die van de nummers twee en drie op de lijst: Hardwell en Martin Garrix. Oftewel Robbert van de Corput en Martijn Garritsen. Die laatste legde in het programma ‘Zondag met Lubach’ uit dat hij zijn eigen naam ‘verengelste’ om spraakverwarring in het buitenland te voorkomen. En dan krijg je inderdaad zoiets als ‘Martin Garrix’. Een vette dj-naam die zijn fans over de hele wereld kunnen uitspreken.

De ‘Martin Garrixizer’
Een goed idee, vond ook Arjen Lubach. Daarom introduceerde hij in de uitzending van afgelopen zondag de ‘Martin Garrixizer’. Een handige webtool die jouw eigen naam vertaalt naar een coole internationale dj-naam. Met de onvermijdelijke ‘x’ erin verwerkt, uiteraard. En zo is presentator Arjen Lubach ineens ‘gemartingarrixized’ tot dj Arthur Lubax.

Aan de slag!
Hoe de ‘Martin Garrixizer’ werkt? Heel eenvoudig! Vul gewoon je eigen naam en geslacht in, en druk op ‘Martin Garrixize my name’. 

Zelf je naam ‘Martin Garrixizen’? Dat kan!

O ja, check ook even wat er gebeurt als Martijn Garritsen zijn artiestennaam Martin Garrix door de ‘Martin Garrixizer’ gooit!

Lees verder »

De Week van het Nederlands

Roestvrij Taal 13 oktober 2015

Van de lancering van het nieuwe Groene Boekje, lezingen en workshops tot poëzielessen voor basisschoolkinderen: de allereerste editie van de Week van het Nederlands zet onze taal in het zonnetje.

De Week van het Nederlands is een nieuw initiatief van de Taalunie om aandacht te vragen voor de meerwaarde van het Nederlands. Want als je er goed mee omgaat, biedt taal kansen op sociaal, cultureel én economisch vlak. Beheers je de taal? En ga je daar op een creatieve manier mee om? Dan gaan er deuren voor je open die anders gesloten blijven.

Motto
Elke ‘Week van …’ kan natuurlijk niet zonder een motto. De motto van de Week van het Nederlands is ‘Iedereen aan het woord’. Een goed thema, want ook bij Roestvrij Taal laten we graag iedereen aan het woord. Om die woorden vervolgens weer te delen met je doelgroep.

De moeite waard
Een goede taalbeheersing is onmisbaar in je dagelijks leven, je werkomgeving of als inspiratiebron voor creatieve taalhoogstandjes. Om juist die taalbeheersing te vergroten, worden er deze week verschillende activiteiten georganiseerd door talloze organisaties. Zij leveren, elk vanuit hun eigen doelstelling, een bijdrage aan het stimuleren van het Nederlands. En dat vinden wij dan weer de moeite waard om te stimuleren via ons wetenswoordigheidje!

Wil je weten wat er deze week te doen is op taalgebied? Kijk dan hier voor het complete programma. 

Lees verder »

De taal van de straat

Roestvrij Taal 06 oktober 2015

De nozems hadden het in de jaren vijftig over ‘mieters’, in de flowerpowerperiode vonden jongeren alles ‘te gek’ en ‘onwijs gaaf’, en weer later was alles ‘vet’. Jongeren van nu vinden het vooral ‘relaxed’. Kortom, straattaal is van alle tijden.

De jeugd van tegenwoordig – ja ook de gelijknamige band – trekt straattaal naar een nog hoger level. Een willekeurig gesprek op straat klinkt dan al snel zo:

Ewaaaaaa fa'ka homey. Lekker chillen at E-Town? Aaaiight mattie! Met de waggie? Nee man, waka!” 

En de vrije vertaling ervan luidt:

Hé hoe gaat het vriend? Zin om gezellig naar Eindhoven te gaan? Hartstikke leuk, maat! Met de auto? Nee joh, we gaan lopend.

Veel van de woorden en uitdrukkingen uit de straatcultuur vinden uiteindelijk hun weg naar het reguliere Nederlands. Zelfs het Groene Boekje neemt de meest voorkomende straattaalwoorden op. En reclamebureaus spelen hier weer handig op in door hun teksten af te stemmen op de doelgroep.

Overigens blijkt dat straattaal nauwelijks een bedreiging vormt voor de taalvaardigheid van jongeren. Sterker nog: om buitenlandse woorden zo creatief en effectief door onze taal te mengen, moet je het Nederlands juist bijzonder goed beheersen. Een hele geruststelling voor de leerkracht die door zijn leerling wordt aangesproken met ‘Spekt, tsjoepie’. 

Juist, dat betekent ‘Respect, vriend’.

Lees verder »

Nederland is jarig!

Roestvrij Taal 29 september 2015

Van 1815 tot 1830 bestond het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden naast het huidige Nederland uit België en Luxemburg. 

Toen Willem I in 1815 koning werd van het Koninkrijk der Nederlanden, stond hij voor de opgave Nederland, Vlaanderen en Wallonië tot één land te verenigen. Een van de middelen die hij koos was een strenge taalpolitiek. Ook de Franstalige gebieden moesten maar Nederlands gaan lezen, schrijven en praten.

In die vijftien jaar werd de tegenstand vanuit Franstalige hoek steeds groter. Totdat in 1830 het taalbesluit werd teruggedraaid. Maar die handreiking kwam te laat. In 1830 scheidden Vlaanderen en Wallonië zich af van het koninkrijk. België was geboren.

Nederland ging alleen verder, en dit jaar vierden we ons 200-jarig bestaan. Zonder onze zuiderburen dus! Maar… de taalstrijd loopt daar nog altijd!

Lees verder »

Huh? Wat zeg je?

Roestvrij Taal 22 september 2015

Het woord ‘huh?’ blijkt een universeel woord te zijn. Het komt voor in alle talen die zijn onderzocht door taalwetenschapper Mark Dingemanse. 

Met zijn onderzoek naar misverstanden in communicatie over de hele wereld, won de Nederlander de lg Nobel Literatuurprijs, samen met zijn twee medeonderzoekers. Een ludieke prijs met een serieuze ondertoon. De prijzen worden toegekend aan wetenschappers die met hun werk mensen eerst aan het lachen maken en daarna aan het denken zetten. 

Wat hebben de onderzoekers precies ontdekt? Dat ‘huh?’ of een variant daarop in vrijwel elke taal voorkomt. Waar ter wereld je je ook bevindt: ‘huh?’ is een snelle manier om in een gesprek om opheldering te vragen. Is iets niet duidelijk? Dan is ‘huh?’ vaak voldoende.

Volgens Dingemanse gebruiken we een uitdrukking zoals ‘huh?’ elke anderhalve minuut ongeveer één keer. Dan hebben we het natuurlijk over spreektaal. In geschreven taal werkt het gelukkig anders. Tenminste, bij Roestvrij Taal wel. Bij ons uit de pen komen vooral teksten die geen vragen oproepen!

Lees verder »

Wat staat er in de Troonrede?

Roestvrij Taal 16 september 2015

Elke derde dinsdag van september is het Prinsjesdag. Met de rijtoer in de Gouden Koets, de presentatie van de Miljoenennota en natuurlijk heel veel opvallende hoofddeksels als belangrijkste ingrediënten. 

En het voorlezen van de Troonrede in de Ridderzaal door het staatshoofd, niet te vergeten. Voor het eerst gebeurde dit in 1904 op deze locatie. Voor Koning Willem-Alexander was het dit jaar zijn derde Troonrede.

In de Troonrede blikt de koning terug op het afgelopen jaar en kondigt hij de politieke plannen en maatregelen aan. Later komen deze ook nog uit het beroemde koffertje van de Miljoenennota. Heb je de Troonrede gemist, in slaap gevallen of wil je gewoon nog eens teruglezen wat er dit jaar in stond? Dat kan! Hier vind je de Troonrede van Prinsjesdag 2015.

Lees verder »

Het ‘Groene Boekje’ in het nieuw

Roestvrij Taal 09 september 2015

Het nieuwe Groene Boekje ligt vanaf 13 oktober in de winkels en bevat vooral de twijfelwoorden die vaak worden opgezocht, spellingregels en de 5000 meest gebruikte woorden.

Natuurlijk krijgen woorden die sinds de vorige uitgave van 2005 in de mode zijn geraakt ook een plekje in het boekwerk, zoals ‘appen’ en ‘selfie’. Inclusief verkleinwoorden, meervoudsvormen en voltooid deelwoorden dit keer. En in tegenstelling tot de vorige editie (de introductie van de tussen-n) bevat het Groene Boekje nu géén nieuwe spellingsregels.

Heb je nog ruimte over op je boekenplank? Mooi! Want nog voor de presentatie van het Groene Boekje verschijnt de nieuwe Spellingwijzer Onze Taal. Dit is de opvolger van het Witte Boekje uit 2006 met een lijst van 70.000 lastige woorden. En op 6 oktober komt de Dikke van Dale met de vijftiende editie van de bekende drie dikke boeken.

O ja, kun je het woord dat je zoekt dan nog niet vinden? Kijk dan eens tussen de 180.000 woorden in de online woordenlijst op woordenlijst.org.

Lees verder »

Het verschil tussen een k en een c

Roestvrij Taal 05 augustus 2015

Vakantie en vacature hebben allebei een k-klank. En toch schrijf je het ene woord echt met een ‘k’ en het andere woord weer met een ‘c’. Curieus?

Meestal heeft dit met de herkomst van het woord te maken. Komt het woord uit het Latijn? Dan schrijf je een ‘c’. Simpelweg omdat de Romeinen in hun taal geen ‘k’ hadden. Dit in tegenstelling tot de Grieken. Misschien vreemd in deze tijd, maar het woord economie komt oorspronkelijk uit het Grieks, met een ‘k’: oikonomia. De Romeinen namen dit woord over, maar dan met een ‘c’. Daarom spreken wij nu van economie en niet van ekonomie.

K én c
Het kan nog vreemder. Soms hebben twee woorden overduidelijk veel met elkaar te maken. En toch schrijf je het in het ene geval met een ‘k’ en in het andere geval met een ‘c’. Een voorbeeld? Wat dacht je van akkoord en accorderen? Of fabrikant en fabricage? Het verschil is niet te horen, alleen te zien.

Dit geldt ook voor:

klasseren - classificatie
kompres - compressie
kopiëren - copyshop
kosmos - cosmetisch
kritiek - criticus
lokaal - locatie
spektakel - spectaculair
vakantie - vacature

 

Lees verder »

De bouwvak of het bouwvak?

Roestvrij Taal 29 juli 2015

Voor bouwvak kun je zowel het lidwoord ‘de’ als ‘het’ plaatsen. Dat heeft te maken met de dubbele betekenis van het woord.

Met het bouwvak bedoelen we de bouwsector. De bouwvak is een afkorting van de bouwvakvakantie binnen het bouwvak.

Deuren dicht!
Hoewel er officieel geen verplichte bouwvak meer is, kan elke werkgever in overleg afspreken dat het bedrijf een aantal weken de deuren sluit. Het noorden en midden van Nederland hebben al bouwvak, het zuiden volgt maandag 3 augustus.

De vakantie in de bouwsector heet voluit de bouwvakvakantie. In de afkorting bouwvak staat vak voor het vak binnen de bouwwereld. Vak is hier dus geen afkorting van het woord vakantie. Bouwvakantie mag trouwens ook.

Lees verder »

zichtbaar: 11 t/m 20 van de 73